Letekno
17 Kasım 2026, Salı
Son Dakika 21:48:01
Gündem

COP31’de Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı yayımlandı

Mutabakat yeni yükümlülük getirmiyor, mevcut girişimleri birbirine bağlayarak okyanus temelli iklim eylemlerini hızlandırmayı hedefliyor. Metinde Akdeniz'e, kıyı ekosistemlerinin korunmasına ve finansmana erişime yer veriliyor.

İstanbul 3 dk 0 görüntülenme
COP31'de Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı yayımlandı

Antalya’da sürmekte olan COP31 İklim Zirvesi’nin 9’uncu gününde, okyanus ve denizlere odaklanan “Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı” yayımlandı. COP31, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ne (UNFCCC) taraf ülkelerin 31. toplantısı. Zirvenin bu bölümünün teması “Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı — Rio Sinerjisi”.

Mutabakatı COP31 Başkanlığı hazırladı. Amaç, okyanus temelli iklim çalışmalarının daha güçlü ortaklıklarla ve finansmana daha kolay erişimle hayata geçirilmesi. Metin yeni yükümlülükler ya da mekanizmalar getirmiyor. Bunun yerine var olan girişimleri birbirine bağlamayı, iş birliğini ve imkan paylaşımını desteklemeyi hedefliyor. Hazırlık sürecinde İstanbul Okyanus ve Denizler Çalıştayı, Trabzon Üst Düzey Etkinliği, BM Genel Kurulu Üst Düzey Haftası’ndaki Okyanus Çözümleri Diyaloğu ile Tuvalu ve Fiji’deki Pasifik Pre-COP toplantılarını birbirine bağlayan Mavi Ağ çerçevesi kullanıldı.

Akdeniz, metinde ayrıca öne çıkıyor. COP31, Akdeniz kıyısında yapılan ilk BM iklim konferansı. Mutabakat Akdeniz’i sıcak hava dalgalarının, orman yangınlarının, kuraklıkların ve selin gıda güvenliğini, biyolojik çeşitliliği ve geçim kaynaklarını tehdit ettiği bir iklim değişikliği sıcak noktası olarak tanımlıyor. Akdeniz ülkeleri arasında diyalog ve iş birliğinin güçlenmesi gerektiği vurgulanıyor. İstanbul’da, UNEP Akdeniz Eylem Planı ve Barselona Sözleşmesi sistemi kapsamında İklim Değişikliği Bölgesel Faaliyet Merkezi’nin (CC/RAC) kurulması da Türkiye’nin bölgesel iş birliğine önemli bir katkısı olarak kabul ediliyor.

Metin, okyanuslardaki riskleri tek tek sayıyor. Deniz kirliliği, okyanusların ısınması, asitlenme, oksijen seviyesinin düşmesi, biyolojik çeşitlilik kaybı, deniz seviyesinin yükselmesi ve aşırı hava olayları, okyanusların iklimi düzenleme işlevini ve ekosistem sağlığını olumsuz etkiliyor. Bunun gıda güvenliği, geçim kaynakları ve kıyı topluluklarının dayanıklılığı için risk oluşturduğu belirtiliyor. Gelişmekte olan küçük ada devletleri ile alçak kıyı bölgelerinde yaşayanlar için sonuçların özellikle ağır olduğu ifade ediliyor.

Taraf ülkelere de çağrılar yapılıyor. Ülkelerin, iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik, kirlilik, okyanus asitlenmesi ve deniz seviyesinin yükselmesi konularında birbirini tamamlayan adımlar atması isteniyor. Ulusal Katkı Taahhütleri (NDC) ve Ulusal Uyum Planları (NAP) gibi mevcut ulusal planlarda okyanusla ilgili önlemlerin daha fazla dikkate alınması da bekleniyor.

Doğal koruma alanları da metnin önemli bir parçası. Mangrov ormanlarının (acı ve tuzlu suda yaşayabilen özel ağaç ve çalı toplulukları), deniz çayırlarının, kıyı sulak alanlarının ve mercan resiflerinin korunması ve yeniden eski haline getirilmesi çağrısı yapılıyor. Mutabakat, Kunming-Montreal Küresel Biyolojik Çeşitlilik Çerçevesi’ndeki “30×30” hedefini de teyit ediyor. Bu hedef, 2030’a kadar kıyı ve deniz alanlarının en az yüzde 30’unun korunmasını ve etkili biçimde yönetilmesini öngörüyor.

Metinde sürdürülebilir balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliği, sorumlu biçimde geliştirilen deniz üstü yenilenebilir enerji ve kıyı faaliyetlerinde elektrifikasyon ile emisyon azaltımı da sayılıyor. Sürekli okyanus gözlemleri, tahmin yeteneği, erken uyarı sistemleri ve bilimsel kapasite etkili iklim eyleminin temeli olarak görülüyor. Bu alanların özellikle iklime karşı hassas gelişmekte olan ülkelerde güçlendirilmesi isteniyor. İlgili kurumlardan teknik destek vermeleri, başvuru süreçlerini sadeleştirmeleri ve yatırıma hazır projelerin hazırlanmasına yardım etmeleri bekleniyor.

Finansman tarafında ise COP31 Başkanlığı’nın Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) iş birliğiyle geliştirdiği İklim Uygulama Köprüsü öne çıkıyor. Mutabakat, finansman kuruluşları ile projeleri uygulayan ortaklar arasındaki iş birliklerinin bu köprü üzerinden de geliştirilebileceğini belirtiyor. Metinde, katılımcı girişimlerin Mutabakat’ın önceliklerine katkılarını belirlemeye ve ilerlemeyi mevcut kanallardan paylaşmaya teşvik edildiği, ortakların da Antalya’da bir araya gelen taahhütleri okyanus ve okyanusa bağlı topluluklar için somut faydaya dönüştürerek Mavi Ağ’ı ileri taşımaya davet edildiği yazıyor.

Paylaş

Öne Çıkanlar

  1. Zayıf kemik yapısında implant planlaması nasıl yürütülür?
  2. Ofisten akşam buluşmalarına uzanan tempoda tek bir gardıropla şık kalmanın yolları
  3. TÜBA Üyesi Prof. Gürsan, COP31’de Biyoalgılayıcıları Anlattı
  4. Yumaklı: Türkiye’nin kullanılabilir su potansiyeli yüzyıl sonuna doğru yaklaşık yüzde 25 azalabilir

Okumaya Devam Edin

Gündem Kategorisinden

Tümü

Son Eklenenler