TÜBA Üyesi Prof. Gürsan, COP31’de Biyoalgılayıcıları Anlattı

COP31 kapsamında Yeşil Bölge’de düzenlenen “Gıda, Tarım ve Sağlık” oturumunda TÜBA Asli Üyesi Prof. Dr. K. Arzum Erdem Gürsan, gıda ve su güvenliğinde kullanılan biyoalgılayıcı teknolojileri masaya yatırdı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın düzenlediği oturumda Gürsan, iklim değişikliğinin tarımsal üretim, su kalitesi ve gıda kaynaklı risklere etkisine dikkat çekti.

İklim değişikliğinin etkileri

Gürsan, sıcaklık ve yağış rejimlerinde yaşanan değişimlerin tarımsal üretimi ve su kalitesini doğrudan etkilediğini belirtti. Sunumda, bu değişimlerin insanları gıda ve su kaynaklı tehlikelere daha fazla maruz bırakabileceği vurgulandı.

Biyoalgılayıcıların çalışma prensibi

Aptamer, antikor veya enzim gibi biyolojik tanıma elemanlarının hedef maddelerle etkileşime girerek ölçülebilir sinyal ürettiği aktarıldı. Bu sistemlerin mikotoksinler, patojenler, pestisitler ve antibiyotik kalıntılarının belirlenmesinde kullanılabildiği ifade edildi. Gıda güvenliği kapsamında zearalenon, patulin ve aflatoksin B1 gibi mikotoksinlere yönelik araştırmalar da paylaşıldı.

Su güvenliği tarafında ise ağır metal iyonları, ilaç kalıntıları ve mikrobiyal kirliliğin izlenmesine yönelik sensör yaklaşımları ele alındı. Taşınabilir okuyucular ve akıllı telefon destekli ölçüm sistemlerinin, tehlikelerin laboratuvar dışında da hızlı taranmasına imkân verebileceği belirtildi.

Güvenilirlik şartları

Gürsan, sahada güvenilir sonuç alınabilmesi için seçicilik, matriks etkisi, geri kazanım ve tekrarlanabilirlik gibi performans ölçütlerinin gerçek örnekler üzerinde değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Sonuçların uygun referans yöntemlerle karşılaştırılmasının, teknolojinin uygulamaya aktarılması açısından belirleyici olduğunu ifade etti.

Oturumda ayrıca TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM), HEKTAŞ ve Türk Standardları Enstitüsü (TSE) temsilcileri de sunum yaptı. Programda tarım ve gıda güvenliği, sulama ve su verimliliği, gıda sistemleri ile iklim değişikliği ve sağlık konuları farklı kurum ve uzmanların katkılarıyla değerlendirildi.