Zayıf kemik yapısında implant planlaması nasıl yürütülür?

Ağız ve diş sağlığı alanında rehberlik eden Ekiz Clinic, implant uygulamalarında karşılaşılan zayıf kemik tablosunun doğru yönetilebilmesi için sorunun kemiğin hacminden mi yoksa yoğunluğundan mı kaynaklandığının net biçimde ayrılması gerektiğini bildiriyor.

Kemik dokusu yeterli dikey mesafeye sahip olsa bile iç yapısı seyrek kalabilir ya da yoğunluğu ideal seviyedeyken toplam hacmi yetersiz bulunabilir. Kimi zaman bu iki yapısal problem aynı bölgede eş zamanlı olarak da ortaya çıkabilir. Her iki durumun gerektirdiği tedavi protokolleri tamamen farklı olduğundan, gündelik dilde sıkça başvurulan kemik azlığı nitelemesi hekimler açısından tek başına yeterli bir veri sunmaz. Doğru bir teşhis için muayene ve üç boyutlu görüntüleme yöntemleri vazgeçilmez adımlardır.

Çene kemiği yoğunluğu ve sınıflandırma kriterleri

Diş hekimliği uygulamalarında çene kemiğinin yoğunluğu, dış yüzeyi kaplayan sert kortikal tabaka ile iç kısımdaki süngerimsi dokunun durumuna bakılarak D1 ile D4 arasında dört farklı sınıfa ayrılır. Sayısal değer büyüdükçe kemik yumuşar ve yapay diş kökünün kemiğe ilk tutunması daha zorlu hale gelir. Sınıfların temel yapıları ve sıklıkla görüldükleri alanlar şu şekildedir:

• D1: Büyük bölümü yoğun kortikal kemikten meydana gelir, çoğunlukla alt çenenin ön bölgesinde izlenir.
• D2: Kalın kortikal tabaka ile sıkı süngerimsi dokudan oluşur, alt çenede ve üst çenenin ön kısımlarında sıkça yer alır.
• D3: İnce kortikal tabaka ve seyrek süngerimsi dokuya sahiptir, genellikle üst çenede tespit edilir.
• D4: Çok ince kortikal tabaka ile oldukça seyrek süngerimsi yapı barındırır, ağırlıklı olarak üst çenenin arka tarafında karşımıza çıkar.

Belirtilen bu bölgeler genel eğilimleri işaret eder. Aynı çene kemiğinin iki ayrı noktasında dahi farklı yoğunluklar gözlemlenebildiğinden, değerlendirmenin yalnızca vidanın yerleştirileceği nokta odağında yapılması gerekir. Tıbbi açıdan zayıf kemik tanımlaması ekseriyetle D3 ve D4 sınıflarını kasteder. Üst çene arka bölgenin planlamalarda ayrı tutulması da bu anatomik özellikten ileri gelir, çünkü burada yoğunluk düşüklüğü ile sinüs nedeniyle azalan kemik yüksekliği birlikte bulunabilir.

Muayene süreci ve düşük yoğunlukta cerrahi yaklaşımlar

Üç boyutlu tomografi sayesinde çene kemiğinin genişliği, yüksekliği ve çevre anatomik sınırlarla olan ilişkisi netleştirilir. Üst çenenin arka kısmında sinüs tabanına, alt çenede ise sinir kanalına olan mesafe implantın boyutunu sınırlar. Ön değerlendirme tomografiyle yapılsa da kesin yoğunluk hissi cerrahın yuva açma sırasındaki direnciyle anlaşılır. Diş çekiminden sonra uzun süre geçtiğinde, çiğneme baskısı ortadan kalktığı için kemik erimesi artabilir. Ayrıca hastanın sigara kullanımı, dişeti hastalıkları geçmişi, kan şekeri dengesi ve osteoporoz tedavileri planlamaya dahil edilir.

Düşük yoğunluklu kemiklerde temel hedef, implantın takıldığı anda oynamadan sabit durabilmesi anlamına gelen primer stabilitenin sağlanmasıdır. Standart teknikler yetersiz kaldığında farklı cerrahi manevralar tercih edilir:

• Yuvanın implantın çapından biraz daha dar açılarak vidalama sırasında kemiğin sıkıştırılması
• Kemiği dışarı atmak yerine yan duvarlara doğru presleyip yoğunlaştıran osseodensifikasyon frezlerinin kullanılması
• Seyrek dokularda tutunma kabiliyeti yüksek olan özel gövde ve yiv tasarımına sahip implantların seçimi
• Kemiğin kalitesine göre protezin yerleştirilme zamanının esnetilmesi

Bu metotların bilimsel dayanakları değişkenlik gösterir. Dar yuva açmanın yerleştirme torkunu artırdığı derlemelerde yer alsa da uzun dönem veriler sınırlıdır. Kemik yoğunlaştırma frezleri de ilk tutunmayı artırsa bile araştırmalar kısa vadeli sonuçlara işaret eder. Yuvanın aşırı sıkıştırılması kemiğe gereksiz baskı oluşturabileceğinden kuvvetin dengelenmesi şarttır. Direnç yetersiz kalırsa dişin yapımı ertelenebilir ve implant dişeti altında dinlenmeye bırakılabilir.

Kemik hacmi yetersizliği ve iyileşme yönetimi

Hacim eksikliklerinde cerrahi yönelim kemik artırma işlemlerine kayar. Üst çene arka kısımdaki dikey mesafe kısaldığında sinüs lifting ile sinüs tabanı yükseltilir, oluşan boşluğa kemik tozu konarak dikey alan kazanılır. Genişliğin azaldığı çene sırtlarında kemik greftleri uygulanır. Tam dişsiz vakalarda ise açılı yerleştirilen implantlarla mevcut kemik hacmi en verimli şekilde değerlendirilir. Süreçte sigaranın sınırlandırılması ve ağız bakımına dikkat edilmesi iyileşme takvimine doğrudan katkı sunar. Hekim görüşmelerinde durumun hacim mi yoksa yoğunluk mu olduğunun konuşulması ve görüntüleme üzerinden planlama yapılması tedavinin netliğini artırır.